Nauka na wyciągnięcie ręki. Za nami 21. Noc Naukowców Politechniki Śląskiej

Autor: Jolanta Skwaradowska, Centrum Promocji i Komunikacji Politechniki Śląskiej

Nauka na wyciągnięcie ręki. Za nami 21. Noc Naukowców Politechniki Śląskiej

Ponad 270 aktywności - warsztaty, pokazy, eksperymenty i spotkania z badaczami - tak wyglądała 21. Noc Naukowców Politechniki Śląskiej. W sobotę, 10 października, Uczelnia otworzyła swoje laboratoria dla mieszkańców naszego regionu. Tegorocznej edycji przyświecało hasło „Nauka na wyciągnięcie ręki”, a jej program pokazał, że poznawanie świata nauki może być fascynującą przygodą dla osób w każdym wieku.

Wydarzenie jak co roku przyciągnęło tłumy zwiedzających, którzy mogli przekonać się, że nauka jest nie tylko fascynująca, ale także dostępna na wyciągnięcie ręki. Pracownicy, doktoranci i studenci Politechniki Śląskiej przygotowali liczne propozycje, które pozwalały obserwować naukowe zjawiska, a także samodzielnie eksperymentować i odkrywać tajniki nauki. Jak podkreślił Rektor Politechniki Śląskiej prof. Marek Pawełczyk, za organizacją Nocy Naukowców stoi ogromne zaangażowanie całej społeczności akademickiej.

– Jak co roku wydarzenie jest świetnie zorganizowane. Dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do jego przygotowania – pracownikom, doktorantom, studentom, a przede wszystkim zespołowi Centrum Popularyzacji Nauki. To ogromne przedsięwzięcie i wielka mobilizacja, ale także odpowiedź na ogromne zainteresowanie. Odwiedzających nie brakuje, przybywa też wystawców, warsztatów i nowych atrakcji – naprawdę jest tu co robić – podkreślił Rektor.

Noc Naukowców to nie tylko okazja, aby Uczelnia zaprezentowała swój potencjał naukowy.  – Uczelnia to nie tylko nauka i laboratoria, lecz także przestrzeń dla różnorodnych pasji, talentów i aktywności artystycznych. Nasi naukowcy mają wiele zainteresowań, angażują się w działalność artystyczną czy sportową, osiągając przy tym znaczące sukcesy. To wydarzenie jest doskonałą okazją, by pokazać również tę stronę naszej społeczności – powiedział Rektor. Prof. Marek Pawełczyk zwrócił również uwagę na znaczenie wydarzenia dla najmłodszych, którzy dopiero poznają swoje zainteresowania i być może w przyszłości zdecydują się na studia na Uczelni. - To jest także inwestycja na przyszłość - zaznaczył, podkreślając, że Noc Naukowców pozwala dzieciom i ich rodzicom poznać Politechnikę Śląską z bliska.

O rosnącym zainteresowaniu wydarzeniem mówiła Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia prof. Anna Chrobok. – Na Politechnikę Śląską przychodzą zarówno małe dzieci, jak i seniorzy. To okazja, by przekonać się, jak rozwija się współczesna nauka i czym zajmują się badacze. Uczestnicy mogą poznawać badania z zakresu inżynierii i nowoczesnych technologii, odwiedzać laboratoria oraz brać udział w warsztatach - mówiła Prorektor. 

O skali tegorocznej edycji opowiadała Dyrektor Centrum Popularyzacji Nauki dr hab. inż. Sandra Grabowska, prof. PŚ.  Jak zaznaczyła, Noc Naukowców z roku na rok się rozrasta, a organizatorzy stale poszerzają ofertę. – W tym roku przygotowaliśmy 270 aktywności, w które zaangażowanych było ponad 1200 osób – podkreślała.

Prof. Grabowska wracała uwagę, że wydarzenie ma kilka celów: popularyzowanie wiedzy, zachęcanie do studiowania i prezentację tego co dzieje się w uczelnianych laboratoriach. – Tworzymy jako uczelnia techniczna ogrom rozwiązań, które służą społeczeństwu i chcemy tym się pochwalić – mówiła.

Jak podkreślił obecny na inauguracji Nocy Naukowców Wiceminister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Marek Gzik, wydarzenie jest także okazją, by rozbudzać ciekawość świata i inspirować kolejne pokolenia do odkrywania nauki. – To prawdziwa inwestycja w młode pokolenie – podkreślił.

O znaczenie nauki dla rozwoju miasta i społeczeństwa mówiła z kolei Prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka, zwracając uwagę na bliską współpracę samorządu z Politechniką Śląską oraz na rolę wspólnych inicjatyw w budowaniu przyszłości regionu. – Bez nauki świat nie idzie do przodu. To dzięki ludziom, którzy rozwijają wiedzę, prowadzą badania i zachęcają młodsze pokolenia do poznawania świata, możemy się rozwijać. Cieszę się, że tak wiele osób ceni naukę, jest otwartych na nowe doświadczenia i chce odkrywać to, co nieznane. Gliwice również stają się przestrzenią dla nowoczesnych rozwiązań i nowych technologii, a współpraca z Politechniką Śląską pozwala nam realizować ambitne plany. To ważny partner, z którym wspólnie budujemy przyszłość i tożsamość naszego miasta - podkreśliła Prezydent Gliwic.

Noc Naukowców odbywała się na wszystkich kampusach Politechniki Śląskiej: w Gliwicach, Katowicach, Zabrzu i Rybniku. Na uczestników czekały laboratoria, symulatory – kolejowy i lotu, bolidy, pokazy oraz doświadczenia a nawet koncerty. Jedną z propozycji była naukowa randka, czyli speed dating z badaczami. Prof.  Aleksandra Ziembińska-Buczyńska, wiceprzewodnicząca Rady Upowszechniania Nauki PAN wyjaśniała, że formuła ta umożliwiała uczestnikom bezpośrednie rozmowy z naukowcami zajmującymi się różnymi zagadnieniami. – Chodzi tu przede wszystkim o to, żeby umożliwić naszym odbiorcom krótkie, szybkie, intensywne spotkania z naukowcami, którzy realizują bardzo ciekawe badania w różnych tematach – mówiła. Przygotowano trzy bloki tematyczne: środowisko, energia oraz nauki biomedyczne. Uczestnicy mogli usiąść z naukowcami przy kawie i ciastku, zadać pytania oraz dowiedzieć się czegoś więcej o prowadzonych badaniach. Profesor Aleksandra Ziembińska-Buczyńska, która przez dziewięć lat kierowała Centrum Popularyzacji Nauki i współorganizowała Noce Naukowców, zwróciła również uwagę na znaczenie otwierania Politechniki Śląskiej na społeczeństwo i przybliżania nauki szerokiemu gronu odbiorców. – Otwieranie drzwi uczelni jest niezwykle ważne, ponieważ prowadzone tu badania służą ludziom, a często także powstają dzięki ich zaangażowaniu. Nauka obywatelska to nurt, który w Polsce stopniowo zyskuje na popularności i angażuje coraz więcej osób we wspólne odkrywanie oraz rozwijanie wiedzy. Politechnika Śląska otwiera swoje drzwi, by pokazywać naukę w praktyce i umożliwiać każdemu zainteresowanemu wspólne eksperymentowanie – zaznaczyła.

Na każdym z wydziałów Politechniki Śląskiej na odwiedzających czekało wiele atrakcji. Jedną z nich przygotował Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki. Jak mówił dr hab. inż. Krzysztof Simiński, prof. PŚ wydział zaoferował warsztaty, pokazy i wykłady popularnonaukowe, które pozwalały uczestnikom samodzielnie poznawać technologie.

- Wśród naszych atrakcji znalazły się kabinowe symulatory lotu, prezentacje dotyczące dronów i sztucznej inteligencji, a także wirtualne zoo, w którym wykorzystano AI. Automatyka, elektronika i informatyka są obecne w codziennym życiu, dlatego można pokazywać je w sposób zrozumiały również dla najmłodszych - mówił prof. Simiński.

Zwrócił też uwagę na rolę naukowców w przybliżaniu rzetelnej wiedzy. - To też jest nasze zadanie, aby każdemu tę naukę przybliżyć – zaznaczył, odnosząc się do zalewu informacji nienaukowych pojawiających się w mediach społecznościowych.

Szeroką ofertę przygotował również Wydział Chemiczny prezentujący różne oblicza chemii. Dr inż. Maciej Sowa opowiadał o doświadczeniach związanych z chemią materiałów, nanorurkami węglowymi i cieczami jonowymi, a także o pokazach reakcji chemicznych. – Jedną z propozycji był pokaz „Nocna fauna w blasku chemii”, podczas którego prezentowano zjawiska świecenia wywoływane chemicznie, elektrycznie i w wyniku spalania. Nie zabrakło również zajęć z kosmetologii, w trakcie których uczestnicy mogli własnoręcznie przygotowywać kosmetyki oraz zajęć pomagających uczniom przygotować się do matury – mówił dr inż. Sowa.

Podczas Nocy Naukowców wręczono również nagrodę Popularyzator Nauki Politechniki Śląskiej za działania upowszechniające wiedzę w 2025 roku. W tym roku wyróżnienie to otrzymali:

• dr inż. Magdalena Zorychta-Tomsia z Wydziału Mechanicznego Technologicznego,
• dr inż. Małgorzata Adamiec-Organiściok z Wydziału Automatyki, Elektroniki i Informatyki,
• dr inż. Dawid Mrozek z Wydziału Budownictwa,
• dr inż. Marek Kciuk z Wydziału Elektrycznego.

Nocy Naukowców towarzyszyły również konkursy popularyzujące naukę, skierowane do dzieci i młodzieży w różnym wieku. Podczas wydarzenia wręczono nagrody laureatom, którzy przygotowali prace plastyczne przedstawiające wyobrażenia o naukowcach, komiksy popularnonaukowe oraz wywiady z badaczami.

Szczególnym punktem programu był wykład pt. „Od poruszenia do poruszającej muzyki” dr. hab. inż. Kamila Barczak oraz koncert Hengelo, zespołu łączącego współczesne rockowe brzmienie z inspiracjami muzyką lat 80., elektroniką i elementami jazzu.

Noc Naukowców Politechniki Śląskiej pokazała, że nauka może łączyć pokolenia i być poznawana nie tylko z książek, lecz także przez doświadczenie, rozmowę i samodzielne eksperymenty. Konkursy, warsztaty i spotkania z badaczami pozwoliły uczestnikom zobaczyć, jak różnorodne są dziedziny nauki i jak wiele z nich znajduje zastosowanie w codziennym życiu.

Organizatorem wydarzenia było Centrum Popularyzacji Nauki Politechniki Śląskiej. Jego realizacja nie byłaby jednak możliwa bez wsparcia partnerów i sponsorów.

Partnerem Instytucjonalnym Wydarzenia była Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Partnerem Wydarzenia była Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Partnerem Politechniki Śląskiej jest ORLEN S.A.

Sponsorami tegorocznej Nocy Naukowców byli: COIG S.A., DB Cargo Polska S.A., Górnośląskiego Towarzystwo Lotnicze S.A., ING Bank Śląski i Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej – Gliwice Sp. z o.o.,

Darczyńcami byli Fundacja TAURON i Fundacja dla Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej.

Patronat Honorowy nad wydarzeniem objęli:

• Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marcin Kulasek,
• Śląska Kurator Oświaty Aleksandra Dyla,
• Rada Upowszechniania Nauki PAN.

Patronat sprawowało: konsorcjum EURECA-PRO. Noc Naukowców Politechniki Śląskiej została  włączona w obchody Roku Popularyzacji Nauki. Patroni medialni: Radiu ESKA, Dziennikowi Zachodniemu i portalowi naszemiasto.pl.